Uit gesprekken met jongeren blijkt dat een derde plek veel meer is dan een plek om te studeren of
vrije tijd door te brengen. Jongeren zoeken een omgeving waar ze tot rust kunnen komen, zichzelf
kunnen zijn en zich veilig voelen. Ze willen kunnen kiezen of ze alleen willen werken, met vrienden
willen afspreken of gewoon even willen ontspannen. Opvallend is dat veel jongeren niet op zoek zijn
naar een extra schoolse omgeving, maar naar een plek die ondersteuning biedt zonder aan te voelen
als school of hulpverlening.
Hoewel elke jongere anders is, komen in de gesprekken drie behoeften steeds terug: geborgenheid,
autonomie en verbondenheid. Deze vormen een waardevol uitgangspunt voor de inrichting en
uitbating van een Hubspot-locatie.
1. Creëer geborgenheid
Veel jongeren omschrijven een derde plek als een omgeving waar ze tot rust kunnen komen, zich op
hun gemak voelen en even kunnen ontsnappen aan de druk van thuis, school of andere uitdagingen.
Een omgeving met beperkte prikkels en voldoende mogelijkheden om zich even terug te trekken,
draagt sterk bij aan dit gevoel van geborgenheid. Dit hoeft niet groot of luxueus te zijn, maar mag wel warmte en comfort uitstralen. Hoe meer de sfeer aansluit bij een woonkamer of huiskamer, hoe groter de kans dat jongeren zich welkom voelen.
Mogelijke ruimtelijke ingrepen zijn:
● comfortabele zetels of zachte zitplekken
● warme materialen en kleuren
● voldoende daglicht
● planten of natuurlijke elementen
● verschillende gezellige hoekjes in plaats van één grote open ruimte
2. Autonomie: ruimte om te kiezen
Jongeren verschillen sterk in hoe ze een plek gebruiken. Sommigen zoeken een stille omgeving om te studeren, anderen willen vooral ontspannen of afspreken met vrienden. Zeker voor jongeren die
gevoelig zijn voor prikkels, stress of onzekerheid is het belangrijk dat ze zelf kunnen kiezen hoe ze
een ruimte gebruiken. Een goede derde plek biedt daarom verschillende manieren om aanwezig te
zijn, zonder dat één gebruik centraal staat.
Autonomie gaat daarnaast niet alleen over de inrichting van een ruimte, maar ook over hoe jongeren
een plek kunnen bereiken en gebruiken. De route naar een ruimte, de zichtbaarheid van activiteiten
en de mate van toezicht beïnvloeden sterk hoe welkom jongeren zich voelen. Een plek die verborgen
zit achter meerdere deuren, een onthaalbalie of andere controlepunten kan voor sommige jongeren
een extra drempel vormen.
Een omgeving die keuzevrijheid, voorspelbaarheid en toegankelijkheid combineert, geeft jongeren
meer controle over hoe zij een plek gebruiken. Dit kan onder meer vorm krijgen door:
● een mix van stille werkplekken en meer sociale zones
● afgeschermde hoekjes of kleinere ruimtes waar jongeren zich kunnen terugtrekken
● aandacht voor akoestisch comfort
● heldere en laagdrempelige afspraken over het gebruik van de ruimte
● een laagdrempelige toegang zonder onnodige controle of administratieve drempels
● voldoende vrijheid om een plek te kiezen die aansluit bij hun behoeften op dat moment
3. Verbondenheid: samen zijn zonder verplichting
Jongeren geven aan dat een derde plek niet alleen een plek is om te leren, maar ook om vrienden te
ontmoeten, samen iets te doen of gewoon aanwezig te zijn. Ze zoeken daarbij niet noodzakelijk
nieuwe contacten, maar vooral een plek waar ze samen kunnen zijn met mensen die ze vertrouwen.
Verbondenheid ontstaat vaak spontaan wanneer een plek ruimte biedt voor gedeelde activiteiten en
informele ontmoeting, zonder sociale druk of verwachtingen.
Praktische voorzieningen kunnen hierbij helpen:
● voldoende tafels, wifi en stopcontacten
● ruimtes waar samen gewerkt of gestudeerd kan worden
● spelmateriaal of andere laagdrempelige activiteiten
● een plek om iets te drinken of samen te zitten
● ondersteuning of een aanspreekpunt wanneer jongeren vragen hebben
Ontwerp samen met jongeren
De beste derde plekken worden niet alleen voor jongeren ontworpen, maar ook samen met jongeren.
Door hen te betrekken bij keuzes rond inrichting, gebruik en activiteiten ontstaat meer eigenaarschap en een plek die beter aansluit bij hun leefwereld.
Binnen de onderzoeksgroep Civic and Policy Design van de Faculteit Architectuur en Kunst van
UHasselt ondersteunen we participatieve ontwerp- en onderzoekstrajecten waarin we samen met
bewoners, gebruikers en organisaties werken aan betekenisvolle en inclusieve plekken. Dit kan ondermeer via dienstverlening, onderzoeksprojecten of onderwijsinitiatieven zoals Live Projects binnen de masteropleidingen Interieurarchitectuur en Architectuur.
Heeft jouw organisatie interesse om een bestaande plek verder te ontwikkelen en samen met
gebruikers na te denken over de toekomst van een ruimte? Neem gerust contact op via
Liese.Mertens@uhasselt.be.